Fındık randıman hesaplama formülü: 50 randıman nasıl hesaplanır?

Alım yerinde fiyat «50 randıman» diye konuşulur. Yeni başlayan kâtip bunu borsa kotası sanır; oysa 50, iç randımanın referansıdır. Kabuklu tartılır, randıman laboratuvar veya göz kararıyla 48, 50, 52 çıkar, kg fiyatı buna göre iner veya çıkar. Formülü bir kez oturtmazsanız her kantar tartısında pazarlık değil, hesap hatası konuşursunuz.

50 randıman ne demek?

Kabuklu fındıkta randıman, kabuktan çıkan iç oranına yakın bir ölçü olarak kullanılır. 50 randıman, sektörde fiyatın bağlandığı tabandır. Tüccar «bugün 50’lik 160 lira» der: randımanı 50 kabul edilen malın kg fiyatı 160 TL’dir. Malınız 52 ise daha dolgun iç varsayılır, kg başı ödeme artar; 48 ise azalır.

Formül

Düzeltilmiş kg fiyatı = 50’lik fiyat × (randıman ÷ 50). Örnek: 50’lik 160 TL, randıman 52 → 160 × 52 / 50 = 166,40 TL/kg. Randıman 48 → 160 × 48 / 50 = 153,60 TL/kg. Tutar = net kg × düzeltilmiş fiyat. Net kg, brüt tartı eksi çuval darası eksi fire’dir. Fire yüzde ise net = brüt × (1 − fire/100) gibi işletme usulünüzle düşülür; dara kg olarak düşülür.

İki hata sık görülür. Biri, randımanı unutup herkese düz 160 yazmak — 52’lik üretici hakkını yemez, 48’lik mal size pahalıya patlar. İkini, brüt kg’ı net diye yazmak: çuval ve rutubet üretici carisine «fazladan fındık» olarak girer, emanet şişer. Bozdurmada o şişik kg, olmayan malı paraya çevirir.

Randımana göre stok

Depoda kabuklu kg ile «50’lik karşılık» ayrı düşünülür. Satışta karşı taraf da 50’lik konuşur. Fişte yalnız brüt kg biriktirmek, kırma veya tüccar tesliminde randıman farkını kaybettirir. FındıkPro alım fişinde miktar, randıman ve fiyat aynı satırdadır; «randımana göre stok» seçeneği depo tarafını bu hesaba bağlar.

Hesap makinesi yerine fiş

Sezon kalabalığında 50’lik × randıman / 50 işlemi telefon hesap makinesinde yapılır, kâğıda yuvarlanır, sonra kasa başka yazılır. Bir hanelik kaydırma o fişte zarar demektir. Fiş ekranında üç alan yan yana durursa yuvarlama ve unutma azalır. Emanet bozdurmada formül aynıdır: kg eski, fiyat o günkü 50’lik.

Fındık randıman hesaplama işini programa bırakmak, laboratuvarın yerini almak değildir. Randıman değerini siz (veya analiz) girersiniz; program çarpanı ve tutarı fişte tutar. 14 günde kendi kantar tartılarınızla deneyin: aynı malı 50 ve 52 yazıp carinin ve stoğun nasıl ayrıldığına bakın.