E-müstahsil makbuzu nedir, fındık alımında nasıl kesilir?

Fındık manavı müstahsilden kabuklu aldığında iş bitmez: üreticiye müstahsil makbuzu kesilir. Kâğıt döneminden e-müstahsil belgesine geçildi. Bu yazı, belgenin ne olduğunu, fındık alımında hangi rakamların yazıldığını ve kantar defterinin belgeyle neden aynı olması gerektiğini anlatır. FındıkPro bir GİB e-belge uygulaması değildir; alım fişi, randıman ve cariyi tutar ki makbuza yazacağınız kg ve tutar defterden uydurulmasın.

Müstahsil makbuzu nedir?

Müstahsil makbuzu, çiftçiden (müstahsilden) ürün alanın kestiği belgedir. Fatura üreticinin sizin müşteriniz olduğu durum değildir; siz üreticiden mal alırsınız, belgeyi alıcı keser. Fındıkta bu, tarladan veya köy alım yerinden gelen kabuklu için geçerlidir. E-müstahsil, aynı belgenin Gelir İdaresi’nin e-belge sistemindeki halidir. Kesim yükümlülüğü, limitler ve istisnalar yıl yıl tebliğe bakılarak muhasebecinizle netleştirilir; bu sayfa vergi danışmanlığı değildir.

Fındık alımında makbuza ne yazılır?

Belgede üreticinin kimliği, malın cinsi (kabuklu fındık), miktar, birim fiyat ve tutar durur. Karadeniz alımında miktar net kg’dir: kantar brütü, çuval darası ve fire düşülmüş hali. Fiyat çoğu yerde 50 randıman üzerinden konuşulur; belgedeki birim fiyat ile kantardaki 50’lik anlaşma aynı dilde olmalıdır. Randıman 52 iken 50’lik fiyatı olduğu gibi yazmak, üreticiye eksik veya size fazla göstermektir.

Emanet alımda iş karışır. Fındık depoya girmiştir ama henüz satılmış sayılmaz; fiyat sonra bozdurulur. Makbuzun ne zaman kesileceği (teslimde mi, bozdurmada mı) işletmenin ve müşavirin uygulamasına kalır. Hangisini seçerseniz seçin, o günkü kg ve tutarın bir fişte durması gerekir. Aksi halde e-belge bir rakam, kasa başka rakam üretir.

Nasıl kesilir — pratik sıra

• Kantar: brüt, dara, fire, net kg.
• Randıman ve 50’lik fiyat; tutar = net kg × düzeltilmiş fiyat (işletme usulünüze göre).
• Müstahsil cari: kimlik, emanet kg, varsa avans.
• E-belge / e-müstahsil programında veya müşavirde belge: aynı kg ve tutar.
• Kasa veya banka: peşin ödeme varsa tahsilat/ödeme belgedeki tutarla uyumlu.

«Tek tuşla GİB’e gönder» iddiası, e-belge entegrasyonu olan muhasebe yazılımlarına aittir. Alım yerinde asıl delik, belgeden önce gelir: tartı deftere yazılmaz, randıman unutulur, avans düşülmez. O delik kapanmadan e-belge yalnızca yanlış rakamı dijitalleştirir.

FındıkPro burada ne işe yarar?

Fındık ön muhasebe yazılımı olarak alım fişinde miktar, randıman, fiyat, kasa ve emanet/firma stoğunu kaydeder. Müstahsil carisinde kg ve kalan tutar görünür. Makbuzu keserken veya müşavire döküm verirken kaynak bu fiştir. E-müstahsil uygulamasına köprü iddiası yoktur; köprü, doğru kg ve tutardır.

14 gün ücretsiz denemede kendi üreticilerinizle fiş kesip carinin makbuz rakamıyla gidip gitmediğine bakın. Kart gerekmez. Belge yazılımınız ne olursa olsun, kantar ile kasa aynı deftere bakıyorsa sezon sonu cezası değil, düzgün döküm çıkar.